Ở vùng đìa Núi Một (Cam Phúc Nam, Cam Ranh, Khánh Hòa), xuất hiện hàng chục “triệu phú”. Sau những lần “trúng” ốc hương, nhiều người đã vượt qua khó khăn, vươn lên làm giàu. Tuy nhiên, nuôi ốc hương không phải lúc nào cũng “được mùa”, bởi khi gặp dịch bệnh, người nuôi ốc sẽ bị mất trắng…

Những “triệu phú” ốc hương

Lặn kiểm tra ốc hương sau khi cho ăn.

Men theo con đường đầy vỏ sò, vỏ ốc, băng qua mấy chiếc cầu khỉ trên con mương dẫn nước vào khu đìa tôm, chúng tôi mới đến được đìa Núi Một - nơi hàng trăm ngư dân phường Cam Phúc Nam và phường Cam Thuận đang thả nuôi ốc hương. Anh Nguyễn Đức Khải (tổ dân phố Phúc Xuân - phường Cam Phúc Nam) được mệnh danh là “vua ốc hương” ở đây đang là chủ một trại nuôi ốc sinh sản, cung cấp giống cho ngư dân quanh vùng. Ngoài ra, năm nào anh cũng nuôi ốc thịt. Những vụ nuôi trước, anh lãi ròng hàng trăm triệu đồng. Hiện nay, anh có 8 ô nuôi 120 vạn con ốc thịt, dự kiến sẽ thu khoảng 8 tấn ốc. Với giá 170.000 đồng/kg, vụ này, ốc hương sẽ cho anh thu nhập hơn 1 tỷ đồng. Anh cho biết: “Ốc thường được nuôi 2 vụ/năm. Vụ chính từ tháng Giêng đến khoảng tháng 6 (âm lịch), vụ phụ từ tháng 6 đến khoảng tháng 11 (âm lịch). Nuôi ốc hương cũng như nuôi các loài thủy sản khác: đầu tư lớn, tỷ lệ rủi ro rất cao; chỉ cần một cơn mưa lớn, tỷ lệ nước ngọt cao là ốc chết trắng đìa, người nuôi trắng tay. Nếu thành công, con ốc không bị dịch bệnh thì thu nhập rất cao, lãi hàng trăm triệu đồng”.

Cũng như anh Khải, anh Nguyễn Lùn (tổ dân phố Thuận Hòa - phường Cam Thuận) là người có tiếng trong nghề nuôi ốc hương. Con ốc anh nuôi đạt 100 con/kg, ốc ít bị dịch bệnh. Trong khi những đìa bên cạnh, ốc thường bị bệnh chết thì đìa ốc của anh không bị ảnh hưởng, thu nhập hàng tỷ đồng/năm. Con ốc hương đã giúp anh vươn lên làm giàu, xây nhà, tậu xe hơi đời mới… Anh tâm sự: “Những vụ ốc hương gần đây, ốc phát triển tốt, ít dịch bệnh nên người nuôi có lãi cao. Sau khi thu hoạch ốc hương vụ chính vừa rồi, tôi tiếp tục thả nuôi thêm 40 vạn con giống nữa, đến nay đã được hơn 1 tháng”. Còn gia đình anh Trần Văn Minh (tổ dân phố Thuận Hải - phường Cam Thuận), vụ chính năm nay, anh Minh thả nuôi 35 vạn con ốc hương giống, thu hoạch được hơn 2,2 tấn ốc thịt. Thời điểm anh bán, giá ốc đạt 215.000 đồng/kg, cho thu nhập hơn 450 triệu đồng. Hiện nay, gia đình anh đang thả nuôi tiếp vụ phụ với 50 vạn con giống, đến nay đã 40 ngày nuôi, ốc đạt trọng lượng 600 con/kg.

Trên vùng đìa Núi Một, xuất hiện hàng chục “triệu phú”. Sau những lần “trúng” ốc hương, nhiều người đã vượt qua khó khăn, vươn lên làm giàu. Tuy nhiên, nuôi ốc hương không phải lúc nào cũng “được mùa”, bởi khi gặp dịch bệnh, người nuôi ốc sẽ bị mất trắng…

“Phập phồng” nghề nuôi ốc

Sau phong trào nuôi tôm sú, tôm thẻ chân trắng, hiện nay, phong trào nuôi ốc hương bắt đầu rộ lên ở một số địa bàn tại thị xã Cam Ranh. Được biết, ốc hương chủ yếu được nuôi số lượng lớn trong vụ chính, bởi các yếu tố thời tiết và môi trường thích hợp. Vụ phụ là thời điểm thường xuyên xảy ra bão lũ, người nuôi luôn “phập phồng” bởi cơ nghiệp hàng trăm triệu đồng có thể “ra đi” bất cứ lúc nào.

Nghề nuôi ốc hương mang lại lợi nhuận cao, không chiếm nhiều diện tích, thời gian nuôi (khoảng 5 tháng) ngắn hơn so với các loại thủy sản khác như: tôm hùm, cá mú (khoảng 14 tháng). Trước khi thả nuôi, người dân tiến hành cải tạo đìa, thuê ghe hút cát biển từ bán đảo Cam Ranh về bơm vào đìa để lót đáy, dùng lưới khoanh vùng nuôi. Ông Huỳnh Ngọc Anh (tổ dân phố Thuận Hải - Cam Thuận), người lần đầu tiên nuôi ốc cho biết: “Chi phí đầu tư nuôi ốc rất lớn. Trên ao nuôi có diện tích 1.250m2, tôi đầu tư hơn 130 triệu đồng để thuê hút 150m3 cát, mua lưới bao và 600 nghìn con ốc hương giống; ngoài ra phải tốn thêm 130 triệu tiền thức ăn cho ốc từ khi bắt đầu thả nuôi đến khi thu hoạch”.

Chi phí đầu tư cao là thế, nhưng chỉ cần một cơn mưa lớn, độ mặn trong đìa giảm xuống, ốc sẽ chết sạch, người nuôi trắng tay. Anh Nguyễn Đức Khải cho biết thêm: “Ngoài nước “bạc” (nước ngọt trong đìa nhiều) dẫn đến ốc chết hàng loạt thì bệnh sưng vòi trên ốc hương cũng gây thiệt hại lớn; nếu phát hiện sớm thì có thể cứu được, chứ để đến khi lây lan, bệnh sẽ phát triển rất nhanh, người nuôi mất trắng”… Những người nuôi ốc trên vùng đìa Núi Một đã không ít lần phập phồng, trắng đêm lo cho con ốc mỗi khi mưa lớn. Anh Trần Văn Minh nhớ lại: “Năm 2007, ốc chuẩn bị thu hoạch thì “lăn đùng” ra chết, tôi mất trắng hơn 100 triệu đồng. Hay như cơn bão số 11 vừa qua, ốc mới thả nuôi, sức đề kháng còn yếu, chúng tôi chỉ còn biết “cầu trời” không có nước bạc để ốc khỏi chết”.

Cần quy hoạch vùng nuôi hợp lý

Con ốc hương có giá trị kinh tế cao. Hiện nay, người dân bán ốc với giá 170.000 đồng/kg, có thời điểm giá ốc đạt 220.000 đồng/kg. Theo tính toán của nhiều hộ nuôi ốc hương, nếu ốc nuôi không bị dịch bệnh, tỷ lệ hao hụt khoảng 20 - 30% thì với giá bán 150.000 đồng/kg (khoảng 120 con ốc/kg), người nuôi đã có lãi. Trong khi đó, thời gian nuôi ốc lại ngắn, 1 năm nuôi được 2 vụ, vì vậy ốc hương đã được nhiều hộ dân ở thị xã Cam Ranh chọn nuôi và xem đây là một trong những vật nuôi mang lại lợi ích kinh tế cao. Con ốc hương đã làm thay đổi cuộc sống của nhiều ngư dân. Thế nhưng, nghề nuôi ốc hương cũng rất phập phù, hàng trăm triệu đồng có thể mất chỉ trong vài ngày nếu xuất hiện dịch bệnh.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Xuân Cường - Chủ tịch Hội Nông dân phường Cam Thuận cho biết: “Ốc hương là đối tượng nuôi mới, có giá trị kinh tế cao. Trước đây, trên địa bàn phường chỉ rải rác một số hộ nuôi. Sau một vài vụ nuôi có lãi, trên địa bàn mới rộ lên phong trào nuôi ốc hương. Tuy nhiên, nuôi ốc hương rủi ro rất lớn, vì vậy, các ngành chức năng cần hướng dẫn bà con về kỹ thuật, cần quy hoạch vùng nuôi hợp lý để hạn chế dịch bệnh”. Cùng chung suy nghĩ với ông Cường, ông Hoàng Đình Minh - Chủ tịch Hội Nông dân phường Cam Phúc Nam cho biết: “Ngoài việc quy hoạch vùng nuôi hợp lý, ngư dân không nên chạy theo “phong trào” bởi khi dịch bệnh xảy ra sẽ rất khó kiểm soát”.

Ngoài bệnh sưng vòi và “nước bạc”, các yếu tố về kỹ thuật, mật độ nuôi không đảm bảo, chất lượng con giống cũng là những nguyên nhân quyết định thành công của nghề này. Mặt khác, thức ăn dùng để nuôi ốc là các loại cá tạp, cua, giáp sát…, sau nhiều vụ nuôi tích tụ lại khiến cho môi trường nuôi bị ô nhiễm gây nên tình trạng dịch bệnh trên con ốc hương. Trong khi đó, quy mô và số hộ nuôi “bùng phát”, vùng nuôi không được quy hoạch hợp lý, kinh nghiệm nuôi chỉ được “truyền miệng”, nên một khi dịch bệnh sẽ rất dễ lan tràn, gây nên thiệt hại lớn về kinh tế.

Nghề nuôi ốc hương đã giúp cho nhiều ngư dân xóa đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu và giải quyết được nhiều vấn đề xã hội khác. Tuy nhiên, khi thấy nuôi ốc hương có lãi, người dân chạy theo phong trào, phát triển ao, đìa một cách ồ ạt. Với kiểu nuôi ốc “nhờ trời” như hiện nay, một khi dịch bệnh xảy ra thì thiệt hại sẽ rất nặng nề. Hiện nay, nghề nuôi ốc hương ở thị xã Cam Ranh vẫn còn nhiều vấn đề cần bàn để có hướng đi hợp lý. Thiết nghĩ, chính quyền địa phương và cơ quan chức năng cần có biện pháp để phát triển bền vững vật nuôi có giá trị kinh tế cao này.

BÍCH LA - THANH NAM